ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΟΖΑΝΗΣ
Το χωριό μας
Ιστορία
ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

 

     Χωριό της περιοχής Τσιαρτσιαμπά, γνωστό με το ίδιο πάντα όνομα. Από την ονομασία του συμπεραίνεται ότι πρωτοσυστήθηκε ως χριστιανικό χωριό. Με την ίδια ονο­μασία είναι γνωστό οπωσδήποτε πριν το 1692 αφού μ' αυτό το όνομα αναφέρεται στην πρώτη γραφή του κώδικα Ζάβορδας. 
       Από διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα εικάζεται ότι ο ευρύτερος χώρος ήταν κατοικημένος από τα προχριστιανικά χρόνια, και πρέπει όλη του η ιστορία να συμπίπτει με την γενικότερη ιστορία της Αιανής και του περιγύρου. Ο συ­γκεκριμένος όμως συνοικισμός δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς συστήθηκε και συγκροτήθηκε σε οργανωμένο χω­ριό.
       Τα δάπεδα της Παλαιοχριστιανικής, ο παλιός Ναός και η κρύπτη της Αγίας Παρασκευής, μας οδηγούν στο συμπέ­ρασμα ότι υπήρχε οργανωμένος συνοικισμός αν όχι στη σημερινή του θέση, πάντως κάπου πλησίον, από τους χρό­νους αυτούς που ανάγονται στον 4ο-5ο αιώνα και που συ­νέχισε τη διαδρομή του μέχρι τους σημερινούς χρόνους. Το γεγονός εξάλλου ότι δε φέρει σλαυική ονομασία ούτε και τουρκοκατοικήθηκε κατά τα δύστυχα χρόνια του Οθωμανικού κράτους οδηγεί στην άποψη ότι οι σημερινοί του κάτοικοι είναι γνήσιοι κατά διαδοχήν απόγονοι των Ελλήνων κατοίκων τών αιώνων αυτών.
        Αμιγής ελληνοχριστιανικός οικισμός παρέμεινε καθ' όλα τα χρόνια της τουρκικής κατοχής, ως τσιφλίκι μπέηδων, τουλάχιστον κατά τον τελευταίο προ της απελευθέρωσης αιώνα, και μάλιστα κατά το 1872, σύμφωνα με έκθεση του Κ. Γουναρόπουλου στο περιοδικό ΠΑΝΔΩΡΑ, κατοικούσαν 12 οικογένειες. Ασφαλώς όμως πρόκειται για πατριαρχι­κές πολυμελείς οικογένειες του καιρού εκείνου με παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα.
      Ο σημερινός πληθυσμός ανέρχεται σε 677 κατοίκους περίπου (απογραφή 2001), αν και στα επίσημα Δημοτολόγια είναι γραμμένοι πιο πολλοί κάτοικοι, καθώς ένα κομμάτι ή μετανάστευσαν στο εξωτερικό ή μετακινήθηκαν προς τα αστικά κέντρα, με σκοπό να βελτιώσουν τη ζωή τους και να επι­στρέψουν. Αλλά όπως συμβαίνει και με τα άλλα χωριά μάλλον ξέμειναν οριστικά στους καινούργιους τόπους και μόνον η θύμηση τους γυρίζει νοσταλγικά στον παλαιό πάτριο χώρο. Βέβαια δεν έπαψαν να διατηρούν τα κτήματα τους οι περισσότεροι, να το επισκέπτονται, να διατηρούν μερικά πολιτικά δικαιώματα, να προσέρχονται σε κάθε εκλογές για να ψηφίζουν καθώς και στις πασχαλιές και στα πανηγύρια για να γιορτάζουν κ
αι να επιδίδονται σε παλιές εθιμικές εκδηλώσεις.
         Επαγγελματικά, οι όσοι μένουν στο χωριό, εργάζονται κυρίως ως γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Καλλιεργούν κυρίως σιτηρά με καλή παραγωγή. Η γη τους είναι καρπερή με καλή από­δοση στα γεννήματα τους. Με τον αναδασμό του αγροκτήματος τους που έγινε το 1979 συγκέντρωσε ο κά­θε νοικοκύρης τα διάφορα διάσπαρτα μικροτεμάχια σε λίγα τεμάχια σε τρεις το πολύ τοποθεσίες και έγινε με τον τρόπο αυτό ευκολότερη η παρακολούθηση και η καλλιέργεια τους, ακοπότερη και αποδοτικότερη. Βέβαια κατά την αναδιανομή των κτημάτων παρατηρήθηκαν και διαμαρτυ­ρίες και έριδες και διαφωνίες που οφείλονταν μάλλον σε συναισθηματικούς λόγους, αλλά όλα ξεπεράσθηκαν.
              Αρκετοί είναι που εργάζονται και ως οικοδόμοι, ενώ δεν είναι λίγοι και οι όσοι παράλληλα με τη γεωργία εργάζονται και στα εργοστάσια της Δ.Ε.Η. και συμπληρώνουν έτσι ένα καλό εισόδημα. Το Δημοτικό σχολείο έχει 48 περίπου μαθητές και νηπιαγωγείο έχει 12 παιδιά. Το σχολείο είναι από τα μεγαλύτερα σε αριθμό μαθητών από όσα λειτουρ­γούν στα χωριά της επαρχίας μας. 
        
Δε λείπει η σχετική πολιτιστική κίνηση. Ιδρύθηκε και λειτουργεί Μορφωτικός και Αθλητικός Σύλλογος. Αυτοί οι πο­λιτιστικοί σύλλογοι που αθρόα συστήθηκαν τελευταίως σ'όλα τα χωριά της επαρχίας, έχουν έναν ακαθόριστο γενικότερο σκοπό, να συμβάλλουν στην κάθε είδους ανάπτυξη του κάθε χωριού. Διαπιστώνουν και προβάλλουν τα διάφο­ρα προβλήματα, συνεργάζονται με την κοινότητα και τα άλλα τοπικά όργανα και δραστηριοποιούν τους κατοίκους για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Ενίοτε όμως με άστοχες επεμβάσεις και παράλογες απαιτήσεις ή ενέργει­ες δημιουργούν αντιδικίες και έριδες, διασαλεύουν την τάξη και γεννούν προβλήματα. Γενικώς ζωντανεύουν και οφελούν τον τόπο, όπου υπάρχουν νουνεχείς και ικανές διοικήσεις.
      Από 35ετίας περίπου ηλεκτροδοτήθηκε και κατασκευά­σθηκε εσωτερικό δίκτυο ύδρευσης. Υπάρχει τακτική συ­γκοινωνία, ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι, αυτόματα τηλέφωνα και όλα τα σύγχρονα τηλεοπτικά μηχανήματα ενημέρω­σης και ψυχαγωγίας. Πολλά καινούργια σπίτια κτίσθηκαν με σύγχρονα οικοδομικά υλικά και σύγχρονες προδιαγρα­φές και η καλλιέργεια των κτημάτων γίνεται με όλα τα σύγχρονα γεωργικά μηχανήματα.
         Η νοοτροπία των χωριανών, η συνηθισμένη των εντο­πίων κατοίκων της περιοχής. Εργατικοί, προοδευτικοί, κα­λοί οικογενειάρχες και νοικοκυραίοι, παραδοσιακοί, άγρυ­πνοι στις εργασίες τους, λίγο εριστικοί και απαιτητικοί, κα­λοί και συνεπείς στις συναλλαγές, πρόσχαροι στις συνα­ναστροφές , ένθερμοι στα πολιτικά πράγματα με τα οποία ασχολούνται κατά τρόπον ελληνικό.

- Το 1872 κατοικούσαν 12 οικογένειες. (Κ.Γουναρόπουλος)

- Το 1895 λειτουργούσε σχολείο με γραμματοδιδάσκαλο, 12 μαθητές και 2 τάξεις.
 -Το 1901 είχε 40 οικογένειες, ενώ το 1906 είχε 207 κατοί­κους (Εκ. Κωδ. 49, 60). -Το 1907 είχε 38 οικογένειες, 300 κατοίκους, 1 σχολείο, 30 μαθητές, 1 δάσκαλο με ετήσια αμοιβή 10 λίρες (Εκ.Κωδ. 61).  

- Το 1908 είχε 38 οικογένειες 310 κατοίκους εκ των οποίων 160 άνδρες και 150 γυναίκες, 1 εκκλησία, 1 σχολείο, 1 δά­σκαλο, 25 μαθητές (Εκ. Κωδ. 61).




 
Πηγή: ''ΤΑ ΠΑΡΑ ΤΟΝ ΑΛΙΑΚΜΟΝΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ''
Του Ιωάννου Δ. Δημόπουλου